Een aardlus leg je één keer aan, onder de fundering van een nieuw gebouw. Een aardpen sla je in de grond op de plek waar je stroom nodig hebt, op het moment dat je hem nodig hebt. Op een evenemententerrein, een werf of bij een tijdelijke technische opstelling is de aardpen dus vrijwel altijd het antwoord. Er is geen fundering nodig, je kunt een extra pen bijslaan als de meting tegenvalt en na het project haal je alles weer weg. Uiteindelijk telt niet de pen zelf, maar wat je meet: een spreidingsweerstand die aan het AREI voldoet en een installatie die door de keuring komt. Bij Stroomhuren huur je daarom aardingsmateriaal, aardingskabel en een aardingsmeter samen met je stroomkast. Zo is de aarding in orde voor de eerste stekker erin gaat.

Stroomhuren

stroomhuren.be

Voorzie tijdelijke stroom van aarding

Huur aardingsmateriaal, aardingskabel en een aardingsmeter samen met je stroomkast voor een veilige tijdelijke stroomopstelling.

Bezoeken

Kort samengevat

Aardlus: hoort bij nieuwbouw. Ze ligt onder de buitenmuren op de bodem van de funderingssleuf, als de fundering minstens 60 cm diep gaat.
Aardpen: de oplossing als er geen lus kan komen, en voor tijdelijke installaties de praktische keuze. De pen is minstens 1,5 m lang en zit minstens 60 cm diep in de grond.
Grenswaarde: voor een werfaansluiting mag de spreidingsweerstand maximaal 30 Ω zijn.
Keuring: een tijdelijke niet-huishoudelijke installatie moet gekeurd worden voor je ze in gebruik neemt.
Meten is verplicht werk: meet altijd met een aardingsmeter. Is de waarde te hoog, dan sla je een extra pen bij.

Inhoudsopgave

Het verschil tussen een aardlus en een aardpen
Waarom tijdelijke stroom om een aardpen vraagt
Wat het AREI vraagt van een tijdelijke aarding
Zo plaats je tijdelijk een aardpen, stap voor stap
De spreidingsweerstand meten
Welke waarde is goed genoeg?
Aarding en stroom huren bij Stroomhuren
Onze kijk op tijdelijke aarding
Veelgestelde vragen
Bronnen

Het verschil tussen een aardlus en een aardpen

Aardlus en aardpen doen allebei hetzelfde: ze leiden een foutstroom veilig naar de aarde af, zodat de differentieelschakelaar kan uitschakelen voor iemand een schok krijgt. Het verschil zit in de vorm, de plaats en het moment waarop je ze aanlegt.

Een aardlus is een geleider die rond het gebouw loopt. Volgens de BTI-brochure over huishoudelijke elektrische installaties leg je ze bij nieuwbouw met een fundering van minstens 60 cm diep onder de buitenmuren, op de bodem van de funderingssleuf. De lus moet rechtstreeks tegen de grond liggen en met aarde bedekt zijn. Ze mag niet in contact komen met mortel, beton of wapeningsstaal, en de uiteinden en verbindingen moeten bereikbaar blijven. Een aardlus komt er dus alleen tijdens de ruwbouw, en daarna niet meer.

Een aardpen, ook aardingspen of verticale aardelektrode genoemd, is een staaf die je verticaal of schuin in de grond drijft. Dezelfde brochure noemt ingedreven baren, pennen of geleiders, naast horizontale geleiders van minstens 35 mm² op minstens 80 cm diepte, als alternatief wanneer er geen aardingslus geplaatst kan worden.

	Aardlus	Aardpen
Vorm	Geleider rond het gebouw	Staaf, verticaal of schuin ingedreven
Waar	Bodem van de funderingssleuf, onder de buitenmuren	Waar de installatie stroom nodig heeft
Wanneer	Bij de ruwbouw van nieuwbouw	Op elk moment, ook tijdelijk
Voorwaarde	Fundering van minstens 60 cm diep	Pen van minstens 1,5 m, minstens 60 cm diep ingedreven
Bijsturen	Na de bouw niet meer mogelijk	Extra pen bijslaan als de waarde te hoog is
Geschikt voor tijdelijke stroom	Nee	Ja

Waarom tijdelijke stroom om een aardpen vraagt

Voor een festival op een weide, een kerstmarkt op een plein, een filmset of een productiehal met een tijdelijke machineopstelling is er geen fundering waar je een lus in kunt leggen. Ook op een bouwwerf is de fundering er vaak nog niet, of hangt de aardlus van het gebouw nog niet aan een installatie die je mag gebruiken. De werfkast heeft dan een eigen aarding nodig.

De aardpen past bij hoe tijdelijke projecten verlopen:

Plaatsen waar het moet. Je zet de pen bij de stroomkast of het verdeelpunt, zodat de aardgeleider kort blijft.
Bijsturen na de meting. Valt de spreidingsweerstand te hoog uit, dan sla je een extra pen bij. Een aardlus kun je achteraf niet verbeteren.
Weghalen na afloop. Na het evenement of de werf blijft er niets achter in de grond, behalve als je dat zo afspreekt.
Herhalen op een nieuwe locatie. Wie met een rondreizende productie of een mobiele installatie werkt, plaatst op elke locatie opnieuw een pen en meet opnieuw.

De vraag aardlus of aardpen is voor tijdelijke stroom dus eigenlijk al beantwoord. De echte vraag is hoe je een aardpen zo plaatst dat de meting klopt en de keuring vlot verloopt.

Wat het AREI vraagt van een tijdelijke aarding

Aarding is verplicht

Voor een werfaansluiting is een aarding met pen of lus verplicht, en de spreidingsweerstand mag niet hoger zijn dan 30 Ω. Dat staat in deze praktische gids over werfaansluitingen (AREI art. 86). Dezelfde gids zet ook de eisen voor de werfkast zelf op een rij: een onbrandbare constructie, een stabiele opstelling, minstens IP44 voor buitengebruik, afgeschermde actieve delen, een afsluitbare kast wanneer het publiek erbij kan, en een algemene differentieelbeveiliging van maximaal 300 mA en minstens 40 A.

AREI-eisen voor aarding en werfkast

Keuring voor de ingebruikname

Volgens de FOD Economie over de soorten controles moet een tijdelijke, mobiele of verplaatsbare niet-huishoudelijke installatie een gelijkvormigheidscontrole krijgen voor ze in gebruik gaat. Daarna volgt elk jaar een periodieke controle.

Boek 1 van het AREI maakt een onderscheid tussen tijdelijke installaties met een vaste samenstelling en installaties met een veranderlijke samenstelling. Die laatste groep moet voor elke ingebruikname gekeurd worden. Voor een evenementopstelling die telkens anders wordt opgebouwd, betekent dat: nieuwe locatie, nieuwe aarding, nieuwe meting en nieuwe keuring.

Ook gemeenten vragen erom. Erpe-Mere eist bijvoorbeeld voor tijdelijke constructies op een evenement een keuring van de totale installatie, inclusief de aarding, door een erkende dienst voor technische controle. Vraag bij je eigen gemeente na wat zij bij de vergunning verwachten.

Keuring voor de ingebruikname

De uitzondering van 48 uur

Voor niet-huishoudelijke tijdelijke installaties staat het AREI een uitzondering toe als aan alle voorwaarden samen is voldaan: dwingende bedrijfsvereisten rechtvaardigen ze, alle maatregelen om gevaar te voorkomen zijn genomen, de uitbating gebeurt volledig onder de verantwoordelijkheid van de eigenaar, beheerder of uitbater, en de installatie is maximaal 48 uur in gebruik. Het is geen vrijstelling van aarding. De aarding moet net zo goed in orde zijn, alleen ligt de volledige verantwoordelijkheid dan bij jou. Meer achtergrond vind je in ons artikel over AREI-regels voor tijdelijke installaties.

Zo plaats je tijdelijk een aardpen, stap voor stap

Onderstaande stappen zijn bedoeld voor wie bevoegd is om aan een elektrische installatie te werken. Ben je dat niet, laat het plaatsen en aansluiten dan over aan een bevoegde vakman, of kies voor onze volledige service.

Kies de juiste plek. Zet de pen dicht bij de stroomkast, in onverharde grond en buiten de looproutes van bezoekers en voertuigen. Kijk voor je begint na of er geen ondergrondse kabels of leidingen liggen. Vochtige grond geleidt beter dan droog zand of puin. Twijfel je over de plek op een terrein, dan helpen we je met veiligheidsadvies voor je project.
Zorg voor het juiste materiaal. Een aardpen moet volgens het lesmateriaal over aarding en equipotentiale verbindingen minstens 1,5 m lang zijn. De aardgeleider tussen de aardelektrode en de hoofdaardingsklem moet minstens 16 mm² zijn en geelgroen geïsoleerd. Hier gaat het vaak mis: een te dunne of verkeerd gekleurde kabel wordt bij de keuring afgekeurd. Bij ons huur je aardingsmateriaal en een aardingskabel van 16 mm² op haspel, die bij elkaar passen.
Sla de pen in. Drijf de pen verticaal in tot minstens 60 cm onder het maaiveld. Gebruik een slagkop, zodat de bovenkant van de pen niet beschadigt en de klem goed blijft aansluiten. Op harde of stenige grond kun je ook schuin indrijven, wat het AREI uitdrukkelijk toelaat.
Sluit de aardgeleider aan. Verbind de pen met de aardgeleider en de aardgeleider met de aardingsonderbreker. Die onderbreker moet bereikbaar blijven, want daar koppel je de aarding los om te meten. Leg de kabel zo dat niemand erover struikelt en dat hij niet stukgereden wordt, bijvoorbeeld in een kabelgoot.
Meet de spreidingsweerstand. Zonder meting weet je niet of je aarding werkt. Hoe je meet, lees je in het volgende deel.
Leg het resultaat vast en laat keuren. Noteer de gemeten waarde, de plaats van de pen en het aantal pennen. Die gegevens heeft de keurder nodig. Op ons overzicht over aarding en keuring zie je wat er op de dag van de keuring klaar moet staan.

De spreidingsweerstand meten

De spreidingsweerstand is de weerstand tussen je aardpen en de grond eromheen. Je meet ze met een aardingsmeter. Volgens het lesmateriaal over aarding gaat dat zo:

Koppel de aardelektrode (A) los van de installatie via de aardingsonderbreker.
Sla twee hulpelektroden (B en C) in de grond, op één lijn met de aardpen.
Houd de afstanden AB en AC zo groot mogelijk, minstens ongeveer 10 tot 20 meter.
De meter stuurt ongeveer 0,3 A wisselstroom de grond in en berekent daaruit de weerstand.

De meest gemaakte fout zit in die afstand. Staan de hulpelektroden te dicht bij de aardpen, dan overlappen hun invloedszones en klopt de uitkomst niet. Op een druk evenemententerrein vraagt dat wat planning: meet voor de tenten, podia en kraampjes er staan, zolang je nog vrij in rechte lijnen kunt werken.

Houd er ook rekening mee dat grondsoort, vochtigheid en temperatuur de waarde beïnvloeden. Een pen die na een regenachtige week goed meet, kan in een droge zomer of bij vorst hoger uitkomen. Meet dus op de dag van de opbouw, niet op basis van een vorige editie.

Bij ons huur je een aardingsmeter of een digitale aardingsmeter voor de duur van je project. In onze uitleg over aardingsweerstand meten volgens het AREI vind je de meting nog eens uitgebreid beschreven.

Welke waarde is goed genoeg?

Voor tijdelijke stroom op een werf is de grens duidelijk: maximaal 30 Ω. Voor huishoudelijke installaties zijn er meer stappen. Die kom je tegen als je een tijdelijke opstelling op een woning aansluit, of als je de waarden van je eigen meting wilt plaatsen.

Gemeten spreidingsweerstand	Wat het betekent
Tot en met 30 Ω	Aanbevolen waarde voor huishoudelijke installaties, vereist voor een werfaansluiting
Tussen 30 Ω en 100 Ω	Huishoudelijk nog conform, mits aanvullende differentieelbeveiliging
Meer dan 100 Ω	Niet conform, de waarde moet omlaag

Die indeling komt uit de BTI-brochure. Sinds 1 juni 2023 gelden voor huishoudelijke installaties bovendien strengere regels voor de differentieels. Volgens dit overzicht van de AREI-wijzigingen van 1 juni 2023 moeten bij een waarde tot 30 Ω ook contactdozen die niet voor vaste toestellen bedoeld zijn, achter één of meer differentieels van maximaal 30 mA staan, met maximaal acht eindstroombanen per differentieel. Boven 30 Ω zijn minstens twee differentieels van maximaal 30 mA nodig, met maximaal zestien contactdozen per differentieel, en moeten de overige stroombanen achter differentieels van maximaal 100 mA.

Te hoge meting? Zo krijg je de waarde omlaag

Is de waarde te hoog, dan sla je een extra aardingspen bij. De pennen verbind je met elkaar en daarna meet je opnieuw. Blijf daarbij de aardingsonderbreker bereikbaar houden. Het helpt ook om de pen dieper in te drijven of te kiezen voor een plek met vochtigere grond. Voor een werf moet je onder 30 Ω uitkomen. Haal je die waarde op een terrein niet, overleg dan met ons voor je de installatie in gebruik neemt. De specifieke eisen voor bouwplaatsen lees je in aardingseisen voor bouwplaatsen.

Aarding en stroom huren bij Stroomhuren

Een goede aarding hoort bij de rest van je tijdelijke installatie: de werfkast of verdeelkast, de kabels en de meting. Bij Stroomhuren huur je dat als één samenhangend geheel, met materiaal dat aan de Europese normen voldoet. Je kiest zelf hoe ver je ons inschakelt: met dry hire haal je het materiaal op en installeer je zelf, met volledige service regelen wij de installatiebemiddeling.

We zijn VCA-gecertificeerd, 24/7 bereikbaar en je krijgt binnen 24 uur een offerte. Met Fien heb je één vaste contactpersoon voor je hele project. Wie vroeg wil opbouwen of laat afbreekt, kan materiaal ophalen en terugbrengen via onze nachtsas. Bekijk ons aanbod aan aardingsmateriaal, een werfkast huren of een verdeelkast huren voor je evenement.

Onze kijk op tijdelijke aarding

Bij tijdelijke stroom gaat de aandacht meestal naar het vermogen: hoeveel ampère heeft het podium nodig, hoeveel foodtrucks komen er, welke machines draaien er op de werf. De aarding komt pas aan bod als de keurder op het terrein staat. Dat is precies omgekeerd. De aarding bepaalt of de rest van je installatie veilig werkt.

Daarom zien wij aarding niet als los onderdeel, maar als vertrekpunt. Een werfkast zonder passende aardingskabel, een pen zonder meter of een meting zonder genoeg ruimte voor de hulpelektroden levert op de dag van de keuring stress op die je had kunnen vermijden. Wie aardpen, aardingskabel, aardingsmeter en stroomkast samen plant, weet vooraf dat alles bij elkaar past.

Voor ons is de keuze tussen aardlus en aardpen bij tijdelijke projecten dan ook geen discussie. De aardpen geeft je de flexibiliteit die een evenement of werf nodig heeft, en de meting geeft je de zekerheid. Met onze dry hire heb je het juiste materiaal in handen, en met onze volledige service neem je die zorg helemaal van je af. Met een vaste contactpersoon en 24/7 bereikbaarheid kun je ook tijdens de opbouw op ons rekenen.

Belgalink

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het plaatsen van een aardpen?

Dat hangt vooral af van de bodem. In zachte, vochtige grond zit een pen van 1,5 m snel op diepte, op stenige of droge grond duurt het langer. Reken ook tijd voor het aansluiten en voor de meting met hulpelektroden op 10 tot 20 meter afstand. Komt de waarde te hoog uit, dan komt er nog een extra pen bij.

Is aarding verplicht in België?

Ja. Voor een werfaansluiting is een aarding met pen of lus verplicht, met een spreidingsweerstand van maximaal 30 Ω. Een tijdelijke niet-huishoudelijke installatie moet bovendien gekeurd worden voor ze in gebruik gaat, en bij installaties met een veranderlijke samenstelling gebeurt dat voor elke ingebruikname.

Wat is de maximale weerstand van een aarding?

Voor een werfaansluiting maximaal 30 Ω. Voor huishoudelijke installaties is tot 30 Ω de aanbevolen waarde, tussen 30 Ω en 100 Ω is de installatie conform met extra differentieelbeveiliging, en boven 100 Ω is ze niet conform.

Mag ik een tijdelijke installatie zonder keuring gebruiken?

Alleen bij de uitzondering uit het AREI: dwingende bedrijfsvereisten, alle maatregelen tegen gevaar genomen, volledige verantwoordelijkheid bij de uitbater en maximaal 48 uur in gebruik. De aarding moet ook dan volledig in orde zijn. Vraag bij je gemeente na of ze voor je evenement toch een keuring eist.

Kan ik een aardingsmeter huren in plaats van kopen?

Ja, bij Stroomhuren huur je een aardingsmeter of een digitale aardingsmeter voor de duur van je project. Zo meet je op elke nieuwe locatie zelf de spreidingsweerstand voor de keuring.